درمان بی اختیاری سرریزی ادرار با تکنیک های رفتاری و بازتوانی لگن

بی­ اختیاری سرریزی ادرار زمانی رخ می‌­دهد که مثانه شما نمی­‌تواند به طور کامل ادرار را تخلیه کند، بنابراین مقدار کمی از ادرار باقی­مانده بعدا نشت می­‌کند زیرا مثانه شما خیلی پر شده است. ممکن است قبل از نشت ادرار نیاز به دفع ادرار را احساس کنید اما این مساله همیشه رخ نمی­‌دهد. گاهی اوقات به این نوع بی­ اختیاری ادرار، قطره قطره آمدن ادرار گفته می‌­شود. به طور کلی، بی­ اختیاری ادرار در زنان دو برابر شایع­تر از مردان است، اما مردان بیشتر از زنان دچار بی ­اختیاری سر ریزی می‌شوند.

بسیاری از بیماران احتباس ادراری را جدی نمی‌گیرند این بیماری در نهایت مزمن شده و منجر به بی اختیاری سر ریزی می‌شود. عوامل موثر دیگر شامل ضعف عضلات مثانه یا انسداد پیشابراه است. این نوع بی اختیاری ادرار در در مردان بیشتر است. معمولاً ادرار خارج شده در این نوع بی اختیاری، حجم کمی دارد. این مشکل با تقویت عضلات مثانه برای نگه داشتن ادرار قابل درمان است. متخصصین ما در کلینیک طب فیزیکی و توانبخشی امید راه‌های درمانی مختلفی را مانند توانبخشی و فیزیوتراپی لگن از طریق بیوفیدبک، تحریک الکتریکی و ورزش به بیماران مبتلا به بی اختیاری سرریزی ادرار ارائه می‌دهند. برای اطلاعات بیشتر و یا مشاوره با متخصصین ما در زمینه درمان بی اختیاری سرریزی می‌توانید با شماره   02122770586 تماس بگیرید.

چه عواملی منجر به سرریزی ادرار می‌­شوند و چه افرادی بیشتر در معرض خطر بی­ اختیاری سر ریزی قرار دارند؟


علت اصلی بی ­اختیاری سر ریزی، احتباس ادراری مزمن است و بدین معناست که شما نمی‌­توانید مثانه خود را تخلیه کنید. در این حالت ممکن است نیاز به دفع مکرر ادرار داشته باشید اما در فرایند شروع ادرار و تخلیه کامل مثانه مشکل دارید. احتباس ادراری مزمن در مردان شایع­تر از زنان است. معمولا این امر به علت هایپرپلازی خوش خیم پروستات رخ می‌­دهد، در این بیماری غده پروستات بزرگ می­‌شود اما سرطانی نیست. غده پروستات لوله ای که وظیفه حمل ادرار را از بدن به خارج بر عهده دارد و قسمت ابتدایی پیشابراه را احاطه کرده است. هنگامی کهغده پروستات بزرگ می­‌شود، بر پیشابراه فشار می­‌آورد و باعث اختلال در دفع ادرار می‌­شود. بنابراین احتمال پیش فعال شدن مثانه نیز وجود دارد که باعث می­‌شود بیماری که غده پروستات او بزرگ شده است نیاز فوری به دفع ادرار پیدا کند. این مساله با گذر زمان باعث ضعیف شدن عضله مثانه می­‌گردد و باعث اختلال در رفع کامل ادرار و تخلیه مثانه می­‌شود. ادرار باقیمانده در مثانه باعث پر شدن پیش از حد آن می­‌شود در نتیجه ادرار نشت می­‌کند.

عوامل دیگری نیز وجود دارند که باعث بی ­اختیاری سرریزی در زنان و مردان می­‌شوند که این عوامل عبارتنداز:

  • تومور و سنگ مثانه
  • بیماری­‌هایی که بر اعصاب تاثیر می‌­گذارد مانند ام اس، دیابت، یا آسیب مغزی
  • جراحی لگن در گذشته
  • برخی داروهای خاص
  • افتادگی شدید مثانه یا رحم

علائم و نشانه­‌های بی­ اختیاری  سرریزی چیست؟


  • نشت ناگهانی ادرار
  • احساس پر بودن مثانه حتی بعد از دفع ادرار
  • نشت ادرار هنگام خواب
  • جریان ادرار که در هنگام دفع ادرار قطع و دوباره شروع می­‌شود؛
  • اختلال در دفع ادرار حتی هنگام نیاز به دفع فوری ادرار

تفاوت بی­ اختیاری سرریزی ادرار با سایر انواع بی ­اختیاری چیست؟


بی­ اختیاری سرریزی یکی از انواع بی­ اختیاری ادراری است. انواع مختلف بی ­اختیاری ادراری دلایل و ویژگی­‌های متفاوتی دارند که عبارتند از:

  • بی ­اختیاری استرسی: زمانی رخ می­‌دهد که فعالیت­‌های جسمانی مانند پریدن، خندیدن، یا سرفه کردن منجر به نشت ادرار شوند. علل احتمالی این نوع بی­ اختیاری می­‌تواند ضعیف شدن یا آسیب دیدن عضلات کف لگن، اسفنکتر پیشابراه، یا هر دو باشد.
  • بی ­اختیاری فوریتی: باعث نیاز فوری و ناگهانی به دفع ادرار می­‌شود و این امر حتی زمانی که مثانه پر نشده است نیز رخ می‌­دهد. ممکن است بیمار نتواند به موقع خود را به سرویس بهداشتی برساند.
  • بی­ اختیاری ترکیبی: در این حالت بیمار دچار بی ­اختیاری استرسی و فوریتی است. معمولا بی­ اختیاری زنان از نوع بی اختیاری ترکیبی است.
  • بی ­اختیاری رفکلس: این نوع بی­ اختیاری به علت آسیب دیدن اعصاب رخ می­‌دهد. اعصاب آسیب دیده نمی‌توانند به مغز هشدار دهنده که مثانه پر شده است.
  • بی­ اختیاری عملکردی: این نوع بی ­اختیاری زمانی رخ می‌­دهد که یک مشکل غیر مرتبط با مجرای ادرار باعث بی ­اختیاری ادرار شود.

تشخیص بی­ اختیاری سرریزی

ممکن است پزشک از شما بخواهد یک هفته قبل از مراجعه به مطب او، عملکرد مثانه خود را یادداشت کنید. یادداشت کردن عملکرد مثانه می­‌تواند به پزشک برای یافتن الگوها و علل احتمالی بی ­اختیاری ادرار کمک کند. بنابراین باید چند روز اقدام به یادداشت کردن موارد زیر نمائید:

  • مقدار آبی که می­‌نوشید.
  • زمانی­که ادرار می­‌کنید.
  • مقدار ادراری که دفع می­‌کنید.
  • آیا نیاز به دفع فوری ادرار دارید.
  • تعداد دفعاتی که دچار نشت ادرار می­‌شوید.

پس از صحبت درباره علائم بی­ اختیاری، پزشک برای تشخیص نوع بی­ اختیاری شما، دستور انجام آزمایشات تشخیصی را می‌دهد که این موارد عبارتنداز:

  • پزشک از شما می­‌خواهد سرفه کنید ( یا قسمت استرس را انجام می­‌دهد ) سپس به بررسی نشت ادرار می‌­پردازد.
  • انجام آزمایش ادرار برای بررسی وجود خون یا عفونت اقدام بعدی محسوب می‌­شود.
  • در مردان بزرگ شدن غده پروستات مورد بررسی قرار می‌­گیرد با تست یورودینامیک نشان می‌­دهد که مثانه قادر به نگه داشتن چه مقدار ادرار است و آیا می‌­تواند به طور کامل به تخلیه ادرار بپردازد یا خیر.

گزینه­‌های درمانی برای بی ­اختیاری سرریزی


طرح درمانی براساس نیازهای شما می­تواند شامل یک یا چند مورد از موارد زیر باشد:

باز آموزی رفتاری در منزل

  • باز آموزی رفتاری در منزل به شما کمک می­کند به مثانه خود یاد بدهید نشت ادرار را کنترل کند. با باز آموزی مثانه باید چند لحظه بعد از احساس نیاز به دفع فوری ادرار صبر کنید. می­توانید این کار را با زمان ده دقیقه شروع کنید و سپس سعی کنید تا جایی پیشرفت کنید که هر دو یا چهار ساعت یکبار ادرار کنید.
  • تخلیه دوباره بدین معناست که پس از دفع ادرار باید چند دقیقه صبر کنید و دوباره به سرویس بهداشتی بروید این کار به مثانه یاد می­دهد که به طور کامل ادرار را تخلیه نماید.
  • سعی کنید در برنامه زمانی دقیق به سرویس بهداشتی بروید، به این ترتیب به جای صبر کردن برای احساس تخلیه فوری ادرار یاد می­گیرید که هر دو یا چهار ساعت ادرار کنید.
  • تمرینات کگل یا ورزش عضلات کف لگن شامل منقبض کردن عضلاتی است که از آن برای قطع کردن جریان ادرار استفاده می­کنید. برای انجام این تمرین باید این عضلات را به مدت 5 تا 10 ثانیه منقبض کنید، و سپس به مدت 5 تا 10 ثانیه استراحت کنید. می­توانید روزی سه بار که هر بار شامل 10 مرتبه تکرار است به انجام این حرکت بپردازید.

محصولات و وسایل پزشکی

می­توانید از وسایل زیر برای متوقف کردن نشت ادرار استفاده کنید:

  • زیرپوش­های مخصوص بزرگسالان که شبیه زیرپوش­های معمولی هستند و می­توانید آنها را زیر لباس خود بپوشید. ممکن است مردان به جمع کننده ادرار نیز نیاز داشته باشند که یک پرجاذب است و زیر لباس قرار داده می­شود؛.
  • کاتترکه یک لوله نرم و منعطف است و می­توانید آن را دورن پیشابراه قرار دهید و مثانه خود را تخلیه کنید.
  • پساری یک حلقه سفت و اژینال است که می­توانید همیشه از آن استفاده کنید. اگر دچار افتادگی رحم یا مثانه شده اید، این حلقه با قرار دادن مثانه در جای خود از نشت ادرار جلوگیری می­کند.
  • دستگاه مخصوص پیشابراه که شبیه تامپون است و برای جلوگیری از نشت ادرار درون پیشابراه قرار داده می­شود. می‌توانید قبل از انجام دادن هرگونه فعالیت جسمانی که منجر به بی­ اختیاری می­شود آن را درون پیشابراه قرار دهید و قبل از دفع ادرار آن را خارج کنید.

داروها

معمولا از داروهای زیر برای درمان بی ­اختیاری سرریزی استفاده می­شود:

  • داروهای آلفابلاکر باعث شل شدن فیبرهای عضلاتی در پروستات و گردن مثانه مردان می­شوند و به تخلیه کامل مثانه کمک می­کنند.
  • داروهای خنثی کننده اثر استیل کولین می­توانند از اسپاسم مثانه جلوگیری کنند. داروی میرابگرون باعث شل شدن عضلات مثانه می­شود و به تخلیه کامل مثانه و دفع مناسب کمک می­کند.
  • اکسی بوتین یکی از داروهایی است که برای درمان بی­ اختیاری ادرار تجویز می­شود و به کنترل اسپاسم عضلات مثانه کمک می­کند.
  • استروژن موضعی با در پائین به صورت پماد، چسب، یا حلقه واژینال وجود دارد که با حفظ و افزایش بافت واژن و پیشابراه به کنترل علائم بی ­اختیاری ادراری در زنان مبتلا به این عارضه کمک می­کند.

تحریک الکتریکی عصب

اگر تغییر سبک زندگی تغییرات رفتاری، و داروها نتوانند به بهبود علائم کمک کنند، ممکن است متخصص کلیه و مجاری ادرار پیشنهاد دهد برای جلوگیری از ریزش ادرار از تحریک الکتریکی عصب استفاده شود. تحریک الکتریکی عصب شامل تغییر دادن رفلاکس­های مثانه به کمک جریان الکتریستیه است. تحریک عصب ساکرال و تحریک جلوی عصب تیبیال دو نوع از شایع ترین روش­های تحریک الکتریکی عصب هستند.

بیوفیدبک

مردان نیز می­توانند به کمک بیوفیدبک نحوه انجام صحیح تمرینات کگل را یاد بگیرند. در بیوفیدبک از سسنورهای ویژه برای ارزیابی عضلات را به صورت گراف نشان می­دهد و زمانی که بیمار به درستی از عضلات خود استفاده کند صدا نیز شنیده می‌شود. متخصصین از اطلاعات به دست آمده برای کمک به تغییر عملکرد غیر طبیعی عضلات کف لگن بیمار برای کنترل جریان ادرار استفاده می­کنند.

عمل جراحی

درصورتی که سایر روش­های درمانی تاثیری در بهبود مشکل بیمار نداشته باشد، انجام عمل جراحی به یک گزینه درمانی تبدیل خواهد شد که شامل موارد زیر است:

  • روش­های اسلینگ
  • معلق کردن گردن مثانه
  • جراحی افتادگی مثانه
  • عضب اسفنکتر مصنوعی ادرار